Başa Dön

Başa Dön

Başa Dön

Planlama; yerel zemin yapısı, yapı özellikleri, depremsellik ve çevre ile ilgili ve yapıma ilişkin tüm olası sorunları göz önüne alacak şekilde yapılmalıdır. Etüt so­nuçları planlamayı değiştirir tarzda olursa, ek etüt gerekip gerekmediği irdelenme­lidir.

Zemin ve temel etüdü ile görevlendirilen uzman, amaçlanan yapı ye yapım yön­temleri konusunda bilgili ve deneyimli olmalı ve yapıya ilişkin kararların her aşa­masında haberdar edilmelidir.

Başa Dön

Zemin ve temel etütlerinin kapsam ve içeriğini belirleyen incelemeler, irdele­meler, hesaplar ve denetim yöntemleri yapı ve zemin koşullarının (1) az riskli, (2) normal riskli, (3) yüksek riskli olmasına göre 3 kategoride toplanır.

Bir yapının aşağıda tanımlanan kategorilerden hangisine gireceği etütler ön­cesi kararlaştırılır. Ancak bu kategori, etütlerin herhangi bir aşamasında gerekçesi belirtilerek değiştirilebilir.

Zemin Koşulları Yönünden:

• Çok özel yük taşıyan yapılar,

• Yerleşim bölgelerinde civarı ve yapıları etkileyebilecek derin kazılar (Çok katlı bodrum kazıları gibi),

• Ağır dinamik yük etkisindeki makine temelleri,

• Zararlı kimyasal maddeler işleyen veya depolayan tesisler,

• Büyük açıklıklı köprüler,

• Tüneller,

• Büyük su yüküne maruz yapılar, barajlar, seddeler,

• Açık deniz yapılan,

• Şişme veya çökme özelliği gösteren zeminlere oturan yapılar,

Başa Dön

• Yapı alanında gözlem yapmak ve yerel bilgileri toplamak,

• Derin olmayan muayene çukurları açmak suretiyle zemini incelemek,

• Gerekirse burgu ile delik açmak, sondalama deneyleri yapmak,

• Topografik durum,

• Hidrolojik koşullar, boşluk suyu dağılımı,

• Komşu yapılar ve kazıların incelenmesi,

• Jeolojik kayıtların incelenmesi,

• Hava fotoğrafları,

• Civarda yapılmış önceki etütler,

• Eski haritalar,

• Yerel depremsellik,

• Diğer ilgili bilgiler, olabilir.

• Zemin tabakalarının belirlenmesi,

• Zeminlerin mukavemet özelliklerinin belirlenmesi,

• Zeminlerin deformasyon özelliklerinin belirlenmesi,

• Zemin prof ili boyunca boşluk suyu basıncının belirlenmesi,

• Permeabilitenin belirlenmesi,

• Zeminlerin sıkışabilirliğinin belirlenmesi,

• Yeraltı suyunun zararlı etkilerinin tespiti,

• Zemin ıslah imkanlarının belirlenmesi, vb. olarak sıralanabilir.

• Yerinde arazi deneyleri,

• Sondajlar, inceleme çukurları,

• Laboratuar deneylerini, kapsar.

• Sondajlarda rasat borusu yerleştirilerek seviye ve seviye değişikliği gözlen­mesi,

• İnşaat alanın yer altı ve yer üstü hidrolojisinin incelenmesi.

Başa Dön

• Birçok zemin parametresi sadece zemine özgü sabit değerler olmayıp, geril­me seviyesi, deformasyon tarzı (modu) gibi faktörlere bağlıdır.

• Deney programı, tasarıma ilişkin parametrelerin ve bu parametrelerin deği­şiminin belirlenmesini sağlayacak tarz ve kapsamda hazırlanmalıdır. Deney sonuçlarının yorumunda her deneyin ilgili zemin şartlarında kullanı­şına ilişkin geçerli, yayınlanmış bilgiler göz önüne alınmalıdır.

• Elde edilen değerler, veriler ve mahalli tecrübe ile karşılaştırılmalı ve yayınlanmış parametreler arasındaki yayınlanmış korelasyonlar göz önüne alın­malıdır.

• Varsa büyük ölçekli saha deneyleri ve prototip yapılar üzerinde yapılmış öl­çümle~ analiz edilmelidir.

• Varsa birden fazla tipteki deneylerin sonuçları arasındaki ilişki kontrol edilmelidir.

• Dane dağılımı,

• Tabii su muhtevası,

• Kıvam limitleri,

• Tabii yoğunluk,

• Porozite,

• Ultrasonik hız,

• Ani su emme,

• Şişme,

• Tek eksenli basınç veya nokta yükleme deneyi.

• Yerinde ve deneydeki gerilme durumu farklılıkları,

• Numune örselenmesi (özellikle sondaj sırasında elde edilen deney numuneleri için),

• Mukavemet anizotropisi (özellikle düşük plastisiteli killer için).

• Fisürler (özellikle sert fisürlü killer için).

• Deney sonuçları, kilin fisürlü veya fisürsüz halinin mukavemetini verebilir ve bu değerlerden herhangi biri kum arazi davranışını temsil edebilir. Bu tespitte nu­mune büyüklüğü de önemli olabilir.

• Deney hızı (Çok hızlı deneyler daha büyük mukavemet değeri verme eğitimi taşırlar).

• Büyük deformasyonların etkisi (Birçok kilde büyük deformasyonlarda veya önceden oluşmuş kayma yüzeylerinde mukavemet düşüşü gözlenir),

• Zaman faktörü (Zeminin etkili bir biçimde drenajı için geçen zaman, zeminin permeabilitesi, serbest suyun varlığı ve geometrik koşullara bağlıdır. Bazı zeminler çok kısa süreli yüklemelerde mukavemet artışı gösterebilirler).

•  Numunelerin homojen olmaması (kil numunelerde kum, çakıl bulunması gibi)

• Doygunluk derecesi,

• Drenajsız mukavemeti; deneylerden, özellikle arazi deneylerinden elde et­mede, yapılan teorik kabullerin güvenilebilirlik derecesi.

• c’ ve Æ’ ancak hesaplandıkları gerilme seviyeleri için sabit kabul edilebilirler. Düşük gerilmelerde c’ değeri sıfıra, yüksek gerilmelerde Æ’ değeri azalmaya gitme eğilimi gösterebilir.

• Æ’ değeri iki bileşenden oluşur, bir bileşen zeminin gerçek sürtünme özelliği­ne (kritik durum sürtünme açısı), diğeri ise yoğunluk ve gerilme seviyesine bağlıdır. Birinci bileşen sabit kabul edilebilir, ikinci bileşen ise zemin kaba­rırsa veya sıkışırsa değişir. c’ değeri de yoğunluk ve gerilme seviyesine bağ­lıdır.

• Æ’ değeri yoğunluk ve zemin danelerinin yerleşim tarzına bağlıdır. Bu özel­likler önüne alma sırasında kolayca bozulabilir nitelikte olup deney sonuç­larının değerlendirilmesinde göz önüne alınmalıdır.

• Su muhtevası ve gerilme seviyesinin etkisi (özellikle ön konsolidasyon ba­sıncı ile ilgili olarak).

• Birim deformasyon hızının etkisi (özellikle zemin drenajı ile ilgili olarak).

• Zemin içi doğrusal olmayan gerilme-deformasyon özellikleri.

• Zemin yapısı ve zemindeki farklılıklar göz önüne alınarak numune büyüklüğü.

• Aralığı.

• Doğrultusu.

• Açıklığı.

• Sürekliliği.

• Sıklığı.

•  Sıkılığı.

• Pürüzlülüğü.

• Dolgu maddesi.

• Su basıncı,

• Çeşitli tabakaların özelliklerindeki önemli değişiklikler.

• Bazı boşluklu, yumuşak kayaların atmosferik etkilerle kısa sürede bozularak düşük mukavemetli zeminlere dönüşebildiği.

• Bazı kayaların zemin suyu etkisi ile çabuk eridiği ve boşluk, kavite, delikler oluşturduğu ve bunların zemin yüzeyine kadar gelişebildiği,

• Bazı kayaların yük boşaltması ve hava ile temas sonucu kil minerallerinin su emmesi yolu ile şişebildiği,

göz önünde tutulmalıdır.

• Homojen olmayan zemin koşullarının etkisi.

• Zemin anizotropisi etkisi.

• Zemin ve kayada fisür ve fayların etkisi.

• Konik uç ve kılıfın şekli sonuçları önemli ölçüde etkileyebilir. Bu nedenle kullanılan alet ve uç cinsine göre sonuçlar gözden geçirilmelidir.

• Sonuçlar ancak zemin tabakalarının dizilişi bilindiğinde güvenli olacağın­dan bu deney çoğu zaman sondajlarla beraber yapılır.

• Homojen olmayan zeminlerde büyük sapmalar görüleceğinden tasarım için uygun zemin matrisini temsil eden penetrasyon değerleri göz önüne alınma­lıdır.

•  Varsa, diğer deneylerle (yoğunluk ölçümü, diğer tip penetrasyon deneyleri gibi) korelasyonlar kullanılabilir.

• Deneyin tipi,

• Deneyin yapılışı (kaldırma yöntemi vb.),

• Yeraltı suyu etkisi,

• Derinlik etkisi,

• Taş, iri çakıl mevcudiyeti gibi durumlar.

• Aletin tipi,

• Presiyometreyi zemine yerleştirme şekli dikkate alınmalı ve fazlaca bozukluk gösteren eğriler kullanılmamalıdır.

• Malzemedeki taş içeriği,

• Malzemenin homojenlik durumu,

• Doygunluk derecesi.

Başa Dön

• Etüdün amaç ve kapsamı,

• Projenin kısa tanıtımı, yapılacağı alan, yapıların büyüklüğü, taşıyıcı sistemi, geometrisi, bekleyen yükler, yapı elemanları, inşaat malzemeleri vb.

• ön görülen etüt kategorisi,

• Arazi ve laboratuar çalışmalarının tarihleri,

• Kullanılan arazi ekipmanı,

• İlgili firmalar ve danışmanların isimleri,

• Arazi gözlemleri:

  Yeraltı suyu mevcudiyeti ve seviye gözlemleri.

  Komşu yapıların davranışı,

  Faylar,

  Mevcut kazılar ve ocakların gözlem sonucu,

  Stabilize yönünden sorunlu bölgeler,

  Kazı güçlükleri,

• Seçilen yerin tarihçesi,

• Seçilen yerin jeolojisi,

•  Varsa hava fotoğraflarından elde edilen bulgular,

• Yerel sismisite

• Arazi ve laboratuar çalışmalarının tablolarla sunulması, sondaj ve arazi çalışmalarına katılan personelin gözlemleri,

• Arazi tanımlamaları ve laboratuar deneylerin~ dayalı olarak zemin tabaka­larının belirlenmesi yolu ile sondaj loglarının denenmesi (laboratuar ve arazi deney sonuçları gruplanarak ekte verilecektir.)

• Arazi ve laboratuar çalışmalarının özeti, varsa eksik veriler. Yanlış veya geçersiz veriler varsa bunların belirtilmesi, mühendisin kendi görüş ve yorumları. Beklenmeyen deney sonuçlarının dikkatle incelenmesi, bunların yanlış veya doğru ve gerçek durumu yansıtır olup olmadığının incelenmesi.

• Gerekirse yapılacak ek arazi ve laboratuar çalışmalarının tarifi ve bu yön­de öneriler ve bunların gerekçesi.

• Arazi ve laboratuar verilerinin tablolar, grafikler halinde verilmesi, bun­ların projede istenen koşullar ile ilgisi. Gerekirse değerlerin aralıklarını gös­terir histogramlar.

• Yeraltı su tablası seviyesi ve mevsimsel değişimleri.

• Yeraltı tabakalarının farklıkları ile beraber gösterimi.

• Zemin koşullarının tanıtımı,

• Seçilen etüt kategorisi ve nedeni,

• önerilen tasarım parametreleri,

• İnşaat sırasında karşılaşılacak muhtemel sorunların çözümü,

• İlerde karşılaşılacak muhtemel sorunlar ve bunlarla ilgili öneriler,

• Yüzeysel veya derin temel seçimi,

• Yüzeysel temellerde minimum temel derinliği, temel tipinin muhtemel otur­malara göre tespiti,

• Radyeler ve sürekli temellerde rijitlik önerisi,

• Temel betonarme projesinin hesap ve tasarımına imkan verecek öneri ve sa­yısal değerler,

• Derin temellerde, kazık tipi, kesiti ve boyunun irdelenmesi ve seçimi,

• Kazık yükleme deneyleri ile ilgili öneriler,

• Önerilen kazıkların düşey ve yatay yükler için muhtemel irdelemeleri,

• Kazık ve kazık başlıklarının hesap ve tasarımına imkan verecek öneri ve sayısal değerler,

• Zemin ıslahı gerekiyorsa ıslah türü ile ilgili açıklamalar,

• Özel tür iksa gerekip gerekmediği, özel tür iksaların hesap ve tasarımına imkan verecek parametrik öneriler,

• Kazı işlerine esas kazı güçlüğü ve kazı sınıfı önerileri,

• Kazıdan çıkan zeminin dolgu vb. amaçla kullanılabilirliği ve koşullan,

• Özel drenaj ve yalıtım önerileri,

• Gerekli hallerde zeminin etki büyütmesi ve sıvılaşma riski ile ilgili açıklama­lar, değerlendirmeler ve öneriler,

• Dinamik etkilere maruz temeller ile ilgili değerlendirmeler.

• Geoteknik değerlendirmelerde kabul edilmiş, yayınlanmış analitik, amprik, yan amprik yöntemler, veya Eurocode 7’de belirtilen yöntemler kullanıla­bilecektir. Gerekli yerlerde ilgili yayınlara atıflar yapılacak ve bunlar rapor sonunda sıralanacaktır.

• Arazi ve laboratuar çalışmaları ve zemin-temel etüdü ve değerlendirme ra­porunun hazırlanması sırasında aşağıda belirtilen şartname ve/veya stan­dartlar kullanılabilir.

• TS 500 «Betonarme Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları»,

• TS 1500 «İnşaat Mühendisliğinde Zemin Sınıflandırılması»,

• TS 1900 «İnşaat Mühendisliğinde Zemin Deneyleri»,

• TS 1901 «İnşaat Mühendisliğinde Sondaj Yolları ile Örselenmiş ve Ör­selenmemiş Numune Alma Yöntemleri»,

• TS 3167 «Kazık Temellerin Hesap ve Düzenlenmesinde Genel Kurallar»,

• TS 3168 «Delme Kazıklar Tasarım, Yapım ve Uygulama Kuralları»,

• TS 3169 «Çakma Kazıklar, Tasarım, Yapım ve Uygulama. Kuralları»,

• TS 5744 «İnşaat Mühendisliğinde Temel Zemini Özelliklerinin Yerinde Ölçümü»,

• TS 7994 «Zemin Dayanma Yapıları: Sınıflandırma, Özellikleri ve Projelendirme Esasları»,

• 150 Kişilik. Cezaevi,

• K₁ ve E Tipi Cezaevi,

• Lojman-Afet Konutları (1,2,3,4 katlı olanlar)

• Jandarma Sınır Karakolu ve Bucak Karakolu,

• Polis Karakolu,

• Jandarma İlçe Birlik Merkez Karakolu,

• İl Jandarma Alay Komutanlığı A1’ıy binası,

• Şehir içi İl ve Bölge Trafik Binası.

• Garaj Binası,

• İlçe Tipi Veteriner Sağlık Merkezi,

• A₁ Tipi Tribün,

• Küçük Tip Halk Eğt.Mrk. ve Kütüphane,

• 200-300 Kişilik Yurt.

• 12-20 Derslikli Ticaret Lisesi ve Spor Salonu,

• Bağımsız Pratik Sanat Okulu ve Atölyeleri,

• 250 Kişilik Ticaret Lisesi,

• 8-12-24 Derslik Tem. Eğt. Okulu.

• 5-8-12-16-21 Derslik Ortaokul ve Spor Salonu,

• Sabit İlçe Kurs Binası (70 kişilik),

• 1-2-5-6-8-10-12 Derslikli İlkokullar,

• End. Meslek Lisesi ve Atölyeleri,

•  Yatılı İlköğretim Bölge Okulu,

• Huzurevleri,

• Köy Tipi Sağlık Ocağı,

• Veteriner Sağlık Merkezi ve Lojmanı,

• Hastane-Dispanserler (1,2,3 katlı olanlar),

• Eğitim ve Dinlenme Tesisleri,

• Büyük Tip İlçe Hükümet Konağı,

• İlçe Tipi Hükümet Konağı ve Adliye Binası,

• Lojman, Afet Konutu (5 kat ve daha fazla katlı olanlar),

• 500 Kişilik Toplum Polisi Sitesi,

• Tip 2500 Kişilik Spor Salonu,

• Tip 1500 Kişilik Spor Salonu,

• Hastane-Dispanser (4 kat ve daha fazla olanlar),

• 75-125 Yataklı Doğumevi,

• Sağlık Meslek Lisesi ve Spor Salonu,

• İl Tipi Sağlık Ocağı,

Başa Dön